denizli escort bayan izmir escort bayan ordu oto kiralama samsun oto kiralama

pendik escort kartal escort

YAĞIZ YER


Bu makale 2019-07-20 05:51:39 eklenmiş ve 118 kez görüntülenmiştir.
Ahmet Özdemir

Ahmet ÖZDEMİR 
Konuyu halk şiiri ile girince, hemen hemen coşkusunu, tutkusunu, umudunu, umutsuzluğunu topraktan almamış, onunla haşır neşir olmamış bir halk ozanına rastlamıyoruz.

"Bire ağalar bire beğler 
Ölmeden bir dem sürelim. 
Gözümüze kara toprak 
Girmeden bir dem sürelim." diyen Karacaoğlan, bir başka şiirinde gönlüne şöyle sesleniyor:

"Evvel sen de yücelerden uçardın / Şimdi enginlere indin mi gönül / Derya deniz dağ taş demez geçerdin / Karadan menzilin aldın mı gönül?" 
Yer sözü, birçok dünya dillerinde olduğu gibi Türkçemizde de top-rak, bölge dünya yuvarlağı ve yeryüzü anlamlarına geliyor. Yer maddi yönü ile topraktır. Anadolu Türkleri'nin anlatımı ile kara toprak

Bizi besleyen, bağrında bizi gezdiren ve sonunda bizi içine alacak olan kara toprak… İşte bunun içindir ki çoğu bölgede mezara "yerçü" veya "yerel" denilmekte. Kuşkusuz, "yere batasıca" bedduasının anlamı da, yok olmak, büyük sona ulaşmakla ilgili olsa gerekir. 
Su ile ilgisi olmayan toprak parçalarına kara diyoruz. 
Orta Asya ve Sibirya Türklerinde de yere hep "kara yer" denilmiştir. "Kara toprak" deyimi Osmanlılarda olduğu kadar, Kırgız ve Çağatay edebiyat ve lehçelerinde de çok yaygın. 
Özbeklerde "kara tofrag" deyimi, rengi kara olan topraklarla beraber, manevi anlamda mezara deniliyordu. Çağatay şairi Ali Şir Nevai şöyle diyor :

"Cismdin cansız ne hasıl, ey Müselmanlar kim ol, 
Bir kara tofrag tegdür, kim gülü reyhanı yok! 
Bir kara tofrag kim yoktur gülü reyhan ana, 
Ol karangu gece tegdür, kim mehi tabanı yok!" 
Bugünkü dilimize özetle çevirecek olursak Ali Şir Nevai şöyle diyor :

Cansız cisimden hiç bir şey hâsıl olmaz. O, gülsüz bir kara toprak ya da, ay ışığı olmayan karanlık bir gece gibidir. 
Kara yer, kara toprak, kara dağ deyimleri Dede Korkut hikâyelerinde de geçer. Kara yerde ak otağlar dikilir. Türklerde karayer, kara toprak deyim-leri ile birlikte bir de yağız yer deyimi var.

Yağız toprağın rengi. Daha çok Göktürk ve Uygurlarda yere hep yağız yer denilmiş. Kaşgarlı Mahmut'a göre yağız kızıl ile siyah arasında bir renk. Yağız at, yağız delikanlı deyimlerimiz de aslını bu toprak renginden almış. Kül Tigin Abidesinin doğu cephesinde yer aldığı gibi, üstte mavi gök, altta yağız yer kılındıkta, ikisi arasında insanoğlu kılınmış... 
Bir başka anlatımla diyebiliriz ki, yağız yer, kutsal ve büyük bir varlıktır, ama onun süsü yalnızca insandır. 
Kara toprak ile yağız yer arasındaki fark nedir? Eski Türklerde iki kutsal şeyin biri gök, diğeri yağız yerdi. Yağız yer de gök gibi insanların kaderine hükmetmiş. İslam öncesi, Türk inanışına göre; yağız yer, Yüce Tanrı'nın bir kolu, bir parçasıydı. Bu nedenle, kara toprak deyimi, ölüm ve mezarı hatırlatır olmuş. 
Gözünü toprak doyursun, toprak onun başına gibi beddualarımız hep ölümle ilgili. Toprağı bol eylemek, ya da toprak salmak deyimleri de Türk kültür ve ananesinin üzüntülü, fakat vefa hislerini canlandıran güzel bir hatırası, bu hislerle ölen bir dostla vedalaşmanın bir şekli.

Gerek orta Asya'da gerek Anadolu'da birbirini seven iki dostun vedalaşırken tekrar buluşabilmek dileğine karşı, "Topraktan dışarı olursak" yanıtı, duygu dolu bir örnektir. 
Yurdun ve vatanın sembolü olan toprağa "yurt toprağı" diyoruz. Doğduğu toprağın korkusunu vermek deyimi bu kutsal topraktan doğmuş-tur. Bir de savaşçı ve atlı milletimizin, asırlar boyu toz ve tozlu topraklar ayrılmaz parçası olmuştur. 
Yakut Türkleri'nin inandığı gibi her şeyin anası, aynı zamanda her şe-yin bittiği yer olan kara toprak bugün bizler için, bahardan gebe bir kadın gibi karnı şişen, kabarık hali ile dosttur. 
Halk şiirimizde, musikimizde toprağı anlatan sayısız eser var. Bağrın-da suları akıtan, elvan evlan çiçek veren, ev olan, siper olan, nimet olan hep toprak… O, ormanları barındırıyor, her türlü mahsulü yetiştiriyor.
Kara toprak gerçek bir dost. Şimdi yazımızın başında sözünü ettiğimiz Âşık Veysel'in Kara Toprak Şiirine sıra geldi. Birkaç dörtlükle yetinelim.


Nice güzellere bağlandım kaldım
Ne bir vefa gördüm ne faydalandım
Her türlü isteğim topraktan aldım
Benim sadık yârim kara topraktır

Koyun verdi kuzu verdi süt verdi
Yemek verdi ekmek verdi et verdi
Kazma ile dövmeyince kıt verdi
Benim sadık yârim kara topraktır

Karnın yardım kazma ile bel ile
Yüzün yırttım tırnak ile el ile
Yine beni karşıladı gül ile 
Benim sadık yârim kara topraktır

İşkence yaptıkça bana gülerdi
Bunda yalan yoktur herkesler gördü
Bir çekirdek verdim dört bostan verdi
Benim sadık yârim kara topraktır
Hakikat ararsan açık bir nokta
Allah kula yakın kul da Allah'a
Hak'ın gizli hazinesi kara toprakta
Benim sadık yarim kara topraktır

Her kim ki olursa bu sırr-ı mazhar
Dünyaya bırakır ölmez Bir eser
Gün gelir Veysel'in bağrına basar
Benim sadık yârim kara topraktır

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
ÇOK OKUNANLAR
SON YORUMLANANLAR
E-Mail Bülten Kaydı
Döviz Kurları
Arşiv Arama
- -
Puan Durumu

Sağlık Haber Portalı
© Copyright 2019 saglikhaberportali. Tüm hakları saklıdır. Bu site Gazi SOFT haber yazılımı alt yapısı ile yapılmıştır.
RESMİ SAĞLIK KURUMLARI
Sağlıkta Buluşma Noktası
MHRS
Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı
personel.saglik.gov.tr
E-sağlık
Aile Hekimliği
DEVLET KURUMLARI
Cumhurbaşkanlığı
Başbakanlık
TBMM
Adalet Bakanlığı
E-Devlet
Anayasa Mahkemesi
GAZETELER
Hürriyet Gazetesi
Sabah Gazetesi
Milliyet Gazetesi
Cumhuriyet Gazetesi
FAYDALI LİNKLER
Mecburi Hizmet
Avrupa Gazeteciler Derneği
Uz.Dr.Erdinç Nayır
Medimagazin
drtus.com
SGK Provizyon Sorgulama
E-Bordro
Aile Hekimliği Personeli Maaş Bordrosu
Türk Tabipler Birliği
Aile Hekimleri Dernekleri Federasyonu(AHEF)
Asistan Hekim
Türkiye Hematoloji Derneği
EĞİTİM
ÖSYM
Uzaktan Eğitim
Uluslararası Hoca Ahmet Yesevi Türk-Kazak Üniversitesi
AÖF
Eğitim Portalı
MEVZUAT
E-Mevzuat
Resmi Gazete
Sağlık Mevzuatı
SAĞLIK ÇALIŞANLARI SENDİKALARI
Sağlık Sen
Türk Sağlık Sen
Sağlık ve Sosyal Hizmetler Sendikası-SES
Free Global Counter
maltepe escort kartal escort alanya escort porno izle