Ali Emirî Efendi


Bu makale 2020-03-26 02:54:35 eklenmiş ve 9 kez görüntülenmiştir.
Ahmet Özdemir

Ahmet ÖZDEMİR

 

Türk Dili ve Varlığı'nın en büyük eseri nedir, diye bir soru ile karşılaştığımızda, kuşkusuz aklımıza Divan-ı Lügat-it Türk gelir. Divan-ı Lügat-it Türk, yalnız bir Türk boyunun değil, bütün Türk dillerinin sözlüğü, gramer kitabı olmanın ötesinde bir genel kültür ansiklopedisi niteliğindedir. İşte bunun için paha biçilemeyecek bir değerdedir.

 

Yaşayan, yaşamayan Türkçe kelimeleri, fiilleri, bunların yapılarını, kurallarını, ses değişimlerini, gramer ve diyalekt durumlarını açık seçik bu kitapta bulabilmekte, örnekleri ile görmekteyiz. Bu örneklerden aynı zamanda Türk'ün eski tarihini, edebiyatını, yaşayışını, düşünüşünü, coğrafyasını öğreniyoruz.

 

Kitabı çevirerek yayımlayan Besim Atalay'ın belirttiği gibi, bu kitaptan "uygarlık dünyasına karşı göğsümüzü kabartan birçok övünç ve kıvanç kaynağını bulabiliyoruz. Dokuz yüzyıl önce atalarımızın ipek mendil taşıdıklarını, ütü kullandıklarını görüyor; Türklerin kadınlara, çocuklara düşkünlere gösterdikleri saygı ve sevginin izlerini orada buluyoruz.

 

İşte bunun için Türk Dünyası bu kitabın müellifi Kaşgarlı Mahmut’u saygıyla anmaktadır.

 

Kaşgarlı Mahmut kadar saygı ile anılacak iki kişi daha var. O da şimdiye kadar ikinci nüshası bulunamamış olan bu yazmayı ele geçiren, Türklük ve bilim dünyasının hizmetine girmesine aracı olan Ali Emirî Efendi ve ona yardım eden Kilisli Rıfat. Ali Emirî Efendi, milli kültürümüzün temel taşlarından birisi ve son yüzyılın bir gönül eridir.

 

90 yıl önce 23 Ocak günü aramızdan ayrılan, kitaba düşkünlüğü ve kitap kıymeti bilmesi sebebiyle hem Kaşgarlı Mahmut'a hem Divan-ı Lügat-it Türk'e hayatiyet kazandıran Ali Emirî Efendi'den ve bu paha biçilmez eserin bulunuş öyküsünden söz edeceğiz.

Ali Emirî Efendi kimdir? Kimine göre kitap hastasıdır, kimine göre kurdu, kimine göre de delisi. Kimi "Nedim'in mezarını Sahaflar çarşısında arıyor" diye hafife almaya kalkışmış. Ama O, Nedim'in el yazması divanını Sahaflar çarşısında bulmuş. Öylesine kitap vurgunu bir kişi ki, kitapla arasına birisi girmesin diye evlenmemiş.

 

Ali Emirî Efendi, 1857 yılında Diyarbakır'da doğmuş. Seyit Mehmed Emirî Çelebi'nin torunlarından Mehmet Şerif Efendi'nin oğlu. İlk öğrenimini sübyan okulunda yapmış, çeşitli medreselerde okumuş, büyük, amcası Şaban Kafi Efendi'den ders almış.

 

Ali Emirî Efendi; Diyarbakır, Harput, Sivas, Selanik, Kozan, Adana, Leskoviç, Kırşehir Trablusşam'daki memuriyetlerinden sonra Elazığ ve Erzurum defterdarlığı yapmış. Çeşitli yerlerdeki Mülkiye Müfettişliği görevinden sonra, Halep Defterdarı iken 1908 yılında emekliye ayrılıp İstanbul' a yerleşmiş. Zamanının büyük bölümünü Gedikpaşa'daki evinde okumak, yazmakla geçirirdi. Edebiyat, tarih sohbetlerine katılır, hemen her gün Sahaflar çarşısına ve Divanyolu'ndaki Diyarbakır Kıraathanesine uğrardı.

 

Ömrü boyunca bir çok maddi ve manevi sıkıntılar pahasına biriktirdiği 15 bin kadar kitabı, İstanbul' da Fatih' de Şeyhülislam Feyzullah Efendi Medresesinde kurduğu kütüphaneye vakfetmiş. Sonraları bazı vakıf kütüphanelerinin eklenmesiyle kitap sayısı çoğalmış, Ali Emirî Efendi ölünceye kadar bu kütüphanenin başında sevgilileri ile beraber yaşamış.

23 Ocak 1924' de aramızdan ayrılan Ali Emirî Efendi' nin arkasından Yahya

Kemal şu şiiri yazmış.

 

"Muhtâç isen füyûzuna eslâf pendinin

Diz çök önünde şimdi Emirî Efendi'nin

Âmid o şehr-i nûr öğünsün ilel-ebed

Fazı ü fazîletiyle bu necl-î bülendinin

İklîm-i Rûm'u gezdi otuz yıl taraf taraf

Bir maksadıyle tab'ı nefâis-pesendinin

Yekpâre nûr bu kütüphâne-i nefis

Yekpâre servetiydi bu âlemde kendinin

Ecdâd-ı pâkimiz gibi vakfetti millete

Hayranı oldu halk eser-î bî-menendinin

Ya Fahr-i Kainat sen iyfâ et ecrini

Dîvân-ı Kibriyâ-da bu Şark ercümendinin"

 

Yukarıda sözünü ettiğimiz gibi, Ali Emirî Efendi hemen her gün Sahaflar

arşısına uğrar, daha çok Burhan Efendi'nin dükkanında otururdu. Bulduğu yeni bir kitabı alıp evine giderken, Ali Emirî efendi bir kaç lira daha ucuza aldığını sanarak keyiflenirken, Burhan Efendi de bir kaç lira daha indirim yapmaktan kurtulduğu için mutlu olurdu.

YARIN DİVAN-I LÜGAT İT TÜRK’UN BULUNUŞ ÖYKÜSÜNÜ YAZACAĞIM

 

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
E-Mail Bülten Kaydı
Döviz Kurları
Arşiv Arama
- -
Puan Durumu

Sağlık Haber Portalı
© Copyright 2020 saglikhaberportali. Tüm hakları saklıdır. Bu site Gazi SOFT haber yazılımı alt yapısı ile yapılmıştır.

Mobil Ödeme Bahis 2020 - hd film izle - hd dizi izle
RESMİ SAĞLIK KURUMLARI
Sağlıkta Buluşma Noktası
MHRS
Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı
personel.saglik.gov.tr
E-sağlık
Aile Hekimliği
DEVLET KURUMLARI
Cumhurbaşkanlığı
Başbakanlık
TBMM
Adalet Bakanlığı
E-Devlet
Anayasa Mahkemesi
GAZETELER
Hürriyet Gazetesi
Sabah Gazetesi
Milliyet Gazetesi
Cumhuriyet Gazetesi
FAYDALI LİNKLER
Mecburi Hizmet
Avrupa Gazeteciler Derneği
Uz.Dr.Erdinç Nayır
Medimagazin
drtus.com
SGK Provizyon Sorgulama
E-Bordro
Aile Hekimliği Personeli Maaş Bordrosu
Türk Tabipler Birliği
Aile Hekimleri Dernekleri Federasyonu(AHEF)
Asistan Hekim
Türkiye Hematoloji Derneği
EĞİTİM
ÖSYM
Uzaktan Eğitim
Uluslararası Hoca Ahmet Yesevi Türk-Kazak Üniversitesi
AÖF
Eğitim Portalı
MEVZUAT
E-Mevzuat
Resmi Gazete
Sağlık Mevzuatı
SAĞLIK ÇALIŞANLARI SENDİKALARI
Sağlık Sen
Türk Sağlık Sen
Sağlık ve Sosyal Hizmetler Sendikası-SES
Free Global Counter